Onderhavige analyse over de scholierenprotesten in Frankrijk verscheen in het marxistisch-leninistische tijdschrift Revue Supernova.
“Wij zullen terugkeren, een ontelbare menigte
Wij zullen langs alle wegen terugkeren
Wrekende schimmen die uit de schaduw verrijzen
Wij zullen komen, elkaar de hand reikend
Sommigen gehuld in witte lijkwaden
Anderen nog altijd bebloed
De kogelgaten in hun flanken“
Bleek onder de rode banieren – Louise Michel, Lied van de dood aan mijn broeders, 4 september 1871, gevangenis van Versailles.
De scholierenbeweging
Tegen alle verwachtingen in effent de scholierenbeweging het pad voor een nieuwe fase van de klassenstrijd in Frankrijk. Deze beweging ontstond vanuit een kleine aanleiding: een eenvoudig protest tegen het ontbreken van leerkrachten op een middelbare school in Créteil, in de nabije Parijse voorsteden, op 17 september 2026. Vervolgens verspreidde de strijd zich vanuit de middelbare scholen in de banlieues – het werkelijke epicentrum van de strijd – tot aan de elitescholen waar de telgen van de bourgeoisie geconcentreerd zijn. Een derde van de 3.600 middelbare scholen in Frankrijk, overzeese gebieden inbegrepen, werd geblokkeerd. De beweging verspreidde zich bovendien naar Europa, waar de straten van Milaan en Berlijn in vuur en vlam kwamen te staan.

De banlieue beïnvloedt Parijs, Parijs beïnvloedt de Europese metropolen. Waar komt die bijzondere kracht vandaan van een jeugdbeweging die de autoriteiten en de burgerlijke consensus angst aanjaagt, terwijl ze hoop wekt bij miljoenen mensen die zich nog niet bij de situatie hebben neergelegd?
Uiteraard gaat het in de eerste plaats om een strijd tegen een ongelijkwaardig onderwijssysteem dat financieel wordt uitgehold en op drift is geraakt. Maar de inzet reikt veel verder. Tegen de achtergrond van een diepe crisis van de burgerlijke hegemonie zijn de geblokkeerde middelbare scholen in enkele weken tijd uitgegroeid tot het brandpunt van een veel bredere confrontatie. Het gaat daarbij niet langer alleen om de materiële middelen voor onderwijs, maar om een strijd van een jeugd die weigert zich neer te leggen bij wat deze samenleving als toekomstloos bestaan in het vooruitzicht stelt.
Die toekomstloosheid is immers het vooruitzicht dat alle volksklassen te wachten staat. De bourgeoisie beseft dat maar al te goed: de kracht van deze beweging is tegelijkertijd een teken van haar eigen onmacht en haar verlies aan geloofwaardigheid. De bourgeoisie, zowel in haar ‘progressieve’ als in haar reactionaire gedaante, die allebei verstrikt zitten in een vals bewustzijn, wringt zich in allerlei bochten. Ze erkent dat de eisen van de jeugd ‘legitiem’ zijn, zonder in staat te zijn eraan tegemoet te komen.
De aspiraties van de jeugd zijn glashelder: eenvoudigweg niet langer onderworpen worden aan een uiteenvallende kapitalistische wereld die niets anders belooft dan een regime van bestaansonzekerheid en apartheid, een politiestaat gebaseerd op terreur en een oorlogseconomie die haar bloedschuld zal opeisen. Welk lot wacht deze jeugd in een land dat zijn industrie heeft verloren en bedreigd wordt door de kapitalistische toepassing van artificiële intelligentie?
Alles lijkt er uiteindelijk op te wijzen dat de volksjeugd van Frankrijk vandaag de hoop belichaamt van de strijdvaardige volksklassen tegenover een heersende klasse die niet langer de toegang tot een beter leven als toekomstperspectief van het kapitalisme kan aanbieden.
Op de openbare pleinen is, te midden van een ongelooflijke collectieve vreugde, een politiek subject ontstaan. Dat gebeurde tussen brandende vuilnisbakken, dansende mensen, ingegooide winkelruiten, traangas, arrestaties en verminkingen.
Deze beweging heeft nu al een grootschalige, krachtige en volhardende strijd tot stand gebracht, buiten het gebruikelijke machteloze protestconformisme. Dat conformisme houdt iedere strijd gevangen binnen de enge grenzen van een verstikkende legaliteit en verkiezingsmomenten die de status quo bestendigen.
De belangrijkste verworvenheid van de beweging is precies dat ze aantoont welk type klassenalliantie in staat is het gevoel van machteloosheid te doorbreken dat na de bewegingen van de afgelopen tien jaar is blijven hangen: de strijd tegen de arbeidswet van 2016, de Gele Hesjes in 2018-2019, de staking tegen de pensioenhervorming, de opstand tegen de politie-executie van Nahel Merzouk in juni 2023, de betogingen tegen de genocide in Palestina sinds oktober 2023 en ‘Laten we alles blokkeren’ op 10 september 2025.
De scholierenbeweging heeft als katalysator en als vorm van revanche gediend voor deze verschillende strijdbewegingen en hun impasses.
Deze katalyserende dynamiek kwam op 17 oktober tot uiting in een ‘opstandig’ moment. Een datum van sociale explosie die, op de schaal van de onmiddellijke klassenstrijd in Frankrijk, de geschiedenis in tweeën deelt.
Niet alleen de aantrekkelijke etalages van het pronkerige kapitalisme gingen die dag aan diggelen. Wat is er veranderd tussen 10 september 2025 en 17 oktober 2026? Waarom is 17 oktober ‘geslaagd’ waar 10 september ‘mislukt’ was?
Het antwoord ligt noch in bewuste strategieën – de aanwezigheid en de ideeën van radicaal-links, de terugkeer van de black blocs of van links-proletarische militanten – noch in een objectieve maatschappelijke toestand (‘het leven wordt steeds duurder’, niemand kan zijn auto nog voltanken, het armoedecijfer in Frankrijk bedraagt 15%, het hoogste percentage sinds het INSEE dit meet).
Het essentiële verschil ligt in werkelijkheid bij de sociale samenstelling van de beweging. Het gaat in de eerste plaats om een eenvoudig en onbetwistbaar gegeven: de massale en strijdvaardige aanwezigheid van jongeren uit de volksklassen, de proletarische jeugd uit de zogenoemde ‘probleemwijken’. Hoewel zij niet de enige groep vormden die aan het protest deelnam, waren zij het dialectische element dat kwantiteit in kwaliteit deed omslaan. Dat gebeurde zowel door hun vastberadenheid als door het onrecht dat de huidige samenleving hun in algemene zin aandoet.
Deze klassefractie was de doorslaggevende factor die de grootschalige betogingen, die sinds september genadeloos werden onderdrukt, deed omslaan in de offensieve volksreactie van 17 oktober, waarbij de gevestigde ordetroepen zich overal in het land moesten terugtrekken.
We hoeven hier geen metafysische houding aan te nemen over de intrinsieke en revolutionaire eigenschappen van deze jongeren. Dat is niet ons uitgangspunt. Romantiek helpt ons niet vooruit. Wat de kracht van hun woede verklaart, is hun objectieve klassenpositie, hun concrete en grauwe bestaan in het centrum van het imperialisme.
Daar ligt de oorsprong van hun vermogen om andere groepen mee te trekken, evenals van hun creativiteit en hun strijdvaardigheid in de stedelijke metropolen. Die woede uit zich op spandoeken, in confrontaties met de politie en in plunderingen die gericht zijn op herverdeling of recuperatie.
De overgrote meerderheid van deze klassefractie volgt onderwijs in het algemeen of technisch secundair onderwijs, dan wel in het beroepsonderwijs, binnen een Frans onderwijssysteem dat functioneert als een ware schoolse apartheid. Een scholier uit een achtergestelde wijk heeft veertig keer minder kans om toegang te krijgen tot een elitaire hogere opleiding dan leerlingen uit de ‘grote lycea’ in de stadscentra.
De belofte van een republikeinse meritocratie, gebaseerd op onderwijs, is overigens een van de meest verderfelijke mythes van de Franse samenleving. De vernederende selectieprocedure van Parcoursup is daarvan slechts de meest zichtbare uiting.

De proletarische scholierenjeugd is een fractie van de volksklassen die voortdurend en rechtstreeks wordt blootgesteld aan politiegeweld en politievernederingen. In de eerste plaats wordt zij geconfronteerd met het ideologische klimaat van onze tijd, doordrenkt van institutioneel en door de media verspreid staatsracisme. Die jeugd wordt ontmenselijkt en voorgesteld als een bedreigende en overtollige bevolkingsgroep.
De jongeren die tot de ‘Nieuwe Frankrijk’ behoren, zijn na hun studies bovendien de eersten die bij aanwervingen worden gediscrimineerd en de eersten die ontslagen worden. Hun feitelijke maatschappelijke status plaatst hen nauwelijks boven die van mensen zonder papieren, die van hun rechten verstoken blijven.
De volksjeugd van de metropolen wordt afgeschilderd als een ‘wilde horde’ van vreemdelingen die een ‘Intifada’ voert – volgens de woorden van de weerzinwekkende Eric Ciotti, burgemeester van Nice, op BFM op de avond van 17 oktober. In werkelijkheid is deze jeugd een van de grootste huidige én toekomstige krachten achter elk revolutionair project in Frankrijk.
Alles zal met haar en door haar gebeuren. Alles wat zonder haar en tegen haar wordt ondernomen, is contrarevolutionair.
Zij is het die de verschillende jeugdgroepen en de solidaire volwassenen met elkaar verenigt. Zij zal het ‘einde van de hedendaagse periode’ inluiden, dat wil zeggen: het einde van de politieke machteloosheid.
De scholierenbeweging en de Gele Hesjes
De gedachte dat we op 17 oktober een herhaling van de Gele Hesjes zouden meemaken, domineerde de verwachtingen. Toch moeten we de verschillen onderstrepen.
De protesterende jeugd draagt een diepgeworteld antifascistisch perspectief uit, iets wat bij de Gele Hesjes niet uitdrukkelijk het geval was. Zij komt in opstand tegenover een reactionaire massamobilisatie die inmiddels zeer brede lagen van de volksklassen bereikt.
Deze groepen zijn er ondertussen van overtuigd geraakt dat hun eigen lot zal verbeteren door zich te keren tegen de ‘parasieten onderaan de maatschappelijke ladder’ en dus, volgens die redenering, door de sociale rechten af te nemen van de armste bevolkingsgroepen van het land.
Deze ‘oorlog tussen armen’ en deze oorlog van de kleinburgerij tegen het internationale proletariaat in Frankrijk wordt gevoerd via de promotie van het Rassemblement National (RN), dat door brede stromingen binnen de bourgeoisie als een wenselijk alternatief wordt beschouwd. De huidige slogan van die bourgeoisie luidt, zoals iedereen weet: ‘alles behalve LFI’.
Zoals gebruikelijk beschouwen de weldenkende democraten de totale afwijzing van het RN en zijn aanhang door de scholierenbeweging als een aberratie en een gebrek aan goede smaak.
Nochtans is het besef dat de inzet van een strijd veel verder reikt dan de eigen syndicale eisen precies het meest waardevolle element vanuit antikapitalistisch perspectief. Politieke bewustwording vormt het grootste mentale schild van deze jonge generatie.
Dat blijkt onder meer uit de alomtegenwoordige aanwezigheid van de Palestijnse vlag. Uit solidariteit met Palestina, maar ook omdat Palestina inmiddels meer is geworden dan Palestina alleen.
Reactionairen van allerlei slag zijn volledig ontredderd en schuimbekken van woede bij het zien van die vlag. Ze herinnert hen aan wie ze zijn en wat ze ondersteunen.
Het absolute en universele onrecht dat de Palestijnen wordt aangedaan door het Israëlische kolonialisme, bewapend en gesteund door de imperialistische democratieën van Europa en de Verenigde Staten, wordt zowel in het Globale Zuiden als door de protesterende jeugd in de metropolen verworpen.
Internationalistische solidariteit
Internationalistische solidariteit vormt eveneens een element van de klassenstrijd hier, binnen het nationale kader van een imperialistisch land. Dat is niets nieuws.
In de jaren twintig demonstreerde de communistische jeugd uit de Parijse voorsteden ter ondersteuning van Abdelkrim Al-Khattabi, die streed voor de Republiek van de Rif, aangevallen door Frankrijk en Spanje.

De arbeidersjeugd van 1936 mobiliseerde zich om het antifascistische Spanje te helpen, soms met gevaar voor eigen leven. Hetzelfde gold voor de tegenstanders van de oorlog in Indochina en vervolgens die in Algerije in Frankrijk, van de studentenbeweging tot de zogenaamde porteurs de valise (degenen die clandestien geld en materiaal vervoerden voor de Algerijnse onafhankelijkheidsstrijd).
Ook in 1968 waren er de Comité Vietnam de Base, die de overwinning van de Vietcong ondersteunden.
Elke jeugdbeweging die een juiste politieke oriëntatie heeft, is tegelijkertijd een internationalistische beweging die tot het besef komt dat het uiteindelijk gaat om een strijd tegen een mondiaal systeem.
Het hart van de protesterende jeugd is gelukkig veel ruimer dan de beperkingen en de bekrompenheid van de verderfelijke burgerlijke chauvinistische geest.
De repressie, de reactionaire mobilisatie en de racistische misdaad
Vier speciale VN-rapporteurs, leden van de Mensenrechtenraad, verklaarden op woensdag 28 oktober ‘ontzet’ te zijn over de ‘repressie’ van de betogingen van scholieren en studenten die de afgelopen weken in Frankrijk plaatsvonden.
Ze verklaarden ‘ontzet te zijn over het niveau van het geweld waaraan scholieren en studenten worden blootgesteld wanneer ze in heel Frankrijk betogen om op te eisen waarop ze al lange tijd recht hebben: een functionerend onderwijssysteem, waardige materiële onderwijsomstandigheden, aangepaste school- en studieritmes en territoriale en sociale gelijkheid in de toegang tot kwaliteitsvol onderwijs’.
Hun conclusie luidde dat ‘buitensporig geweldgebruik, gewelddadige interventies en massale arrestaties geen gepaste antwoorden zijn op een maatschappelijke protestbeweging in een rechtsstaat’.
In een land als Frankrijk worden dergelijke opmerkingen niet beschouwd als een waarschuwing of een herinnering aan de democratische rechtsorde. Voor imperialisten gelden zulke opmerkingen alleen voor de ‘schurkenstaten’ die zij sanctioneren en voor strategische ‘vijanden’ zoals China en Rusland.
De vaststelling is nochtans onverbiddelijk: de scholierenbeweging, met de actiedagen van 17 en 24 oktober tegen de stijgende levensduurte en het autoritaire beleid van de regering, is de zwaarst onderdrukte sociale beweging van de afgelopen decennia.
Er waren meer dan 8.000 arrestaties, duizenden gevallen van gerechtelijke hechtenis, effectieve gevangenisstraffen voor het louter aanwezig zijn op een manifestatie of het bezit van voorwerpen die als verdedigingsmiddelen zouden kunnen dienen, honderden gewonden en jongeren die zwaar gewond raakten of levenslang verminkt werden.
Al in september riep een gezamenlijke omzendbrief van het ministerie van Onderwijs en het ministerie van Binnenlandse Zaken de ordediensten op om ‘de confrontatie aan te gaan’ met de scholieren en de blokkades met fysiek geweld te verhinderen.
Vervolgens heeft minister Nuñez, de hoogste politiechef van Frankrijk, herhaaldelijk verklaard dat het niet om een scholierenbeweging ging, maar om stedelijke rellen. In Frankrijk worden dergelijke rellen bestreden met behulp van de CRS en mobiele interventieteams, die verwondingen veroorzaken met zogenaamde intermediaire wapens. Volgens de Franse Code de la sécurité intérieure gaat het om dodelijke oorlogswapens van categorie A2.
De verwondingen en amputaties zijn bijgevolg politieke keuzes, ook al wordt de politie steeds vaker gekenmerkt door een tendens tot escalatie en een toenemende autonomie.
De politie heeft vrij spel zodra ze ongestraft kan optreden. We herinneren eraan dat van de 378 klachtendossiers die na de Gele Hesjes bij de IGPN (de politiedienst die toezicht houdt op de politie) werden ingediend, er slechts twee werden weerhouden, zonder dat daaruit een beslissing voortvloeide.
De juridische status van minderjarigen is in de feitelijke politiepraktijken verdwenen, net zoals in de zogenaamde autoritaire landen. Politiewagens worden als stormrammen ingezet om jongeren aan te rijden, zoals we eerder zagen in Marokko en Turkije.
De strategie van burgerlijke terreur wordt gelegitimeerd door de regering en extreemrechts, maar ook door heel wat lerarenkamers. Daar beschouwt men de middelbare school als een heilige ruimte van het eigen gezag. Onder leiding van schooldirecteurs dreigen scholen steeds meer pedagogische bijgebouwen van de prefecturen te worden.
Het principe waarbij een brandende vuilnisbak als ‘gewelddadiger’ en heiligschennender wordt beschouwd dan het lichaam van een jonge betoger die door traangas getroffen en verwond werd, toont hoe diep de vervreemding is bij een aanzienlijk deel van het onderwijzend personeel en andere zogenaamde ‘intermediaire beroepsgroepen’.
Er heeft geen enkele grootschalige lerarenstaking plaatsgevonden om zich bij de leerlingen aan te sluiten en hen te beschermen.
De repressieve keten werd echter vanaf het begin tegengewerkt door de scholieren en studenten, die in hun overgrote meerderheid het discours verwierpen waarin ‘goede betogers’ tegenover ‘slechte relschoppers’ werden geplaatst. Ze werden immers onmiddellijk en collectief als een veiligheidsbedreiging behandeld.
Op 13 oktober versnelde de regering een procedure om alweer een nieuwe wet volgens het principe ‘relschopper betaalt’ goed te keuren. Die wet is erop gericht de aanwezigheid op een betoging te bestraffen wanneer daar niet-toegelaten samenscholingen plaatsvinden.

Sinds 17 oktober beveelt Gérald Darmanin, minister van Justitie, zware straffen en het melden van de overtreders aan hun werkgevers. Daarnaast stelt hij voor om de sociale uitkeringen van de families van veroordeelde minderjarigen af te schaffen en om meerderjarigen die naar aanleiding van de betogingen vervolgd worden hun stemrecht te ontnemen.
Gabriel Attal eist dat sociale media worden afgesloten om de voorbereiding van bijeenkomsten te beperken, naar het voorbeeld van wat eerder gebeurde tijdens de opstand in Kanaky (Nieuw-Caledonië).
Emmanuel Macron heeft een onderscheid gemaakt tussen degenen die op legitieme wijze betogen – ordelijk achter een syndicaal spandoek en in samenspraak met de prefectuur – en de zogenaamde illegitieme betogers, met name scholieren en Gele Hesjes. Daarmee stelt hij een grondwettelijk recht ter discussie.
De ‘chaos en ontreddering’ van 17 oktober, het verlies van de controle over de straat door de politie en de beelden van plunderingen en gratis toegang tot handelswaren vormden de aanleiding voor een grootschalige repressieve reactie, die twee hoofdlijnen volgde:
- LFI demoniseren en verantwoordelijk stellen voor de vernielingen. Het idee om LFI, de enige daadwerkelijke oppositiebeweging op het parlementaire toneel, te verbieden of te ontbinden, beheerst de discussies onder reactionaire kringen.
- De sociale beweging racialeren door haar voor te stellen als een invasie van ‘Arabisch-islamitische horden’. Dit soort formuleringen vinden we terug bij het RN, Reconquête, de rechterzijde rond Retailleau en de doorlopende nieuwszenders.
Beide lijnen kwamen samen in oproepen aan kleine handelaars en iedereen die een winkelruit en handelswaren meer waard vindt dan mensenlevens – zeker wanneer het om zwarte en Arabische mensen gaat – om zich te bewapenen, zichzelf te verdedigen of wraak te nemen.
De racistische radicalisering leidde vrijwel onmiddellijk tot de dood van Pengo Bossio Wengi en tot ernstige schotwonden bij anderen tijdens een rondtrekkende schietpartij door Kevin Tessier in Trappes. De dader wilde wraak nemen voor de plunderingen van winkels op 17 oktober.
De fascistische daad is het zuiverste eindproduct van de ideologische, politieke en mediale fascisering.
Wat zich op grotere schaal voltrekt binnen een politiek regime dat reeds hyperpresidentieel is – met de mogelijkheid om artikel 16 van de Grondwet in te roepen en de bevoegdheid om het parlement te ontbinden – is een poging om de kapitaalaccumulatie opnieuw op gang te brengen door een terugkeer naar de ‘orde’.
Die orde moet aan de betogers worden opgelegd via uitzonderingsmaatregelen die in het gewone recht worden geïntegreerd.
Het andere aspect van de huidige fascisering is een heksenjacht op de ‘slechte Fransen’ die het aandurven hun getto’s of de hun door het kapitalisme toegewezen maatschappelijke plaats te verlaten.
Het ‘ware Frankrijk’, het republikeinse en burgerlijke Frankrijk, voert een versterkte fascisering door tegenover het ‘Anti-Frankrijk’, om de pétainistische formule te gebruiken die opnieuw werd opgepikt door minister Aurore Bergé.
De oplossing voor de kwalen van een crisisdemocratie die op imperialistische leest is geschoeid, zou dan bestaan uit noodtoestandsmaatregelen tegen de ‘binnenlandse vijanden’.
Dat is de gemeenschappelijke lijn van de huidige alliantie tussen de aanhangers van Macron, rechts en extreemrechts, die steeds openlijker de machtsovername voorbereiden.
We weten dat er geen strijdbewegingen bestaan zonder een burgerlijke tegenreactie. Maar de volksjeugd heeft inmiddels laten zien dat ze bereid is die confrontatie aan te gaan.
De klasse opnieuw samenstellen
Tegenover de terugkeer van sociale protestbewegingen die het politieke leven van het land binnendringen, moeten we begrijpen hoe we de beweging zelf kracht en een perspectief kunnen geven.
Voor ons, communisten in het hart van de imperialistische metropool, is het van fundamenteel belang om uit te gaan van de hernieuwde samenstelling van de klasse.
Daarbij staat het ‘reserveloze’ proletariaat centraal: een gefragmenteerd en mobiel proletariaat, gekenmerkt door bestaansonzekerheid en door de afwisseling tussen werk en werkloosheid. Dit is het sociale subject dat het minst verbonden is met de imperialistische ‘ongelijke ruil’.
Voor ons staat dit sociale subject centraal binnen de imperialistische metropool. Het is het enige dat in staat is een volksbeweging op te bouwen die breekt met het imperialistische discours.
We leggen hier de nadruk op omdat het idee van een loutere ‘convergentie van de strijdbewegingen’ de afgelopen jaren grotendeels ontoereikend is gebleken.
Het ‘samenbrengen’ of de tijdelijke coördinatie van afzonderlijke mobilisaties volstaat niet om een duurzame collectieve kracht tot stand te brengen.
Wat op het spel staat, is niet de rekenkundige optelsom van verschillende componenten, maar het vermogen om de klasse opnieuw samen te stellen via strijdvormen en het vermogen van het reserveloze proletariaat om binnen de bewegingen zijn hegemonie en kracht uit te oefenen.
Dat vereist eveneens organisatorisch werk op de werkvloer, in volkswijken, op scholen en in gevangenissen…
De convergentie van strijdbewegingen wordt vaak opgevat als een interklassistische convergentie. Dat element is op zichzelf niet onjuist: de kracht van een beweging ligt immers in haar vermogen om haar eigen beperkingen te overstijgen.
We moeten echter goed begrijpen dat ons werk, zonder een daadwerkelijke proletarische aanwezigheid binnen de bewegingen, uitsluitend de belangen van de middenklassen zal dienen.
Dat geldt ook binnen het proletariaat zelf: we leven in een imperialistische natie die zich voedt met ongelijke ruilverhoudingen en waar de arbeidersaristocratie sterk aanwezig is.
In Frankrijk staan we niet tegenover een tegenstelling tussen 99% en 1%, maar tegenover een sociale en politieke polarisatie die het land verdeelt en gepaard gaat met een krachtige reactionaire massabeweging.
Slogans over eenheid volstaan niet. Evenmin kan ‘radicaal proza’, hoewel het een rol kan spelen bij het opbouwen van een collectieve verbeelding, zomaar een programma worden.
We moeten in staat zijn een minimumprogramma op te stellen dat het reserveloze proletariaat kan mobiliseren, zodat zijn kracht niet in de strijd versnipperd raakt en het kan proberen zijn hegemonie over de protestbewegingen uit te oefenen.
Vandaag worden we geconfronteerd met bewegingen waarin het ‘Nieuwe Frankrijk’ zijn eigen sociale en politieke vertegenwoordiging begint te ontwikkelen, voornamelijk verbonden met La France Insoumise (LFI).
Onafhankelijk van het beperkte perspectief dat LFI binnen het kader van de ‘parlementaire democratie’ biedt, vormt de partij vandaag het ‘front’ van het Nieuwe Frankrijk.
Maar een beweging valt niet samen met één front. We moeten beschikken over een programma dat zich kan nestelen in het zenuwstelsel van deze beweging, die van nature beweeglijk, onstuimig en tegenstrijdig is.
Het gaat om programmapunten die pas werkelijk een programma worden wanneer ze niet louter slogans voor de toekomst zijn, maar kwesties die geworteld zijn in de tegenstellingen van het heden en die als graadmeter dienen om vandaag de krachtsverhoudingen binnen het Nieuwe Frankrijk te bepalen.
Universeel basisinkomen
Arbeid wordt, wanneer er werk beschikbaar is, steeds meer een ‘veroordeling’ en wordt een ‘nachtmerrie’ wanneer men geen werk kan vinden. Sociale bestaansonzekerheid is veralgemeend en de schaarste is kunstmatig!
In een wereld waarin automatisering, artificiële intelligentie en gestandaardiseerde productie de menselijke arbeid steeds minder noodzakelijk maken, wordt het noodzakelijk de kwestie van een universeel basisinkomen centraal te stellen.
Het is betekenisvol dat de Volksrepubliek China deze kwestie vandaag als fundamenteel beschouwt voor de toekomst. Dat maakt de veroudering van de huidige westerse samenleving des te duidelijker.
Demilitarisering van de politie
De politiediensten veranderen in een militaire macht. Ze nemen de rol op zich van een binnenlands leger dat oorlog voert tegen bepaalde maatschappelijke groepen.
De neokoloniale dimensie van de Franse politie in de volkswijken is schering en inslag.
De demilitarisering van de politie moet worden bevorderd.

Islamofobie en opiniedelicten
De afschaffing van wet nr. 2004-228, die onder het mom van laïcité (de Franse staatsneutraliteit en scheiding van kerk en staat) een gerichte aanval inzet tegen de moslimgemeenschap, en van wet nr. 2014-1353 betreffende het verheerlijken van terrorisme, is noodzakelijk om de ontwikkeling van democratische ruimtes en waarborgen in dit land te versterken.
Die staan vandaag immers zwaar onder druk binnen een oorlogseconomie die de bevolking steeds meer probeert te terroriseren.
Het vermogen om dit programma aan de beweging op te leggen en bijgevolg aan de verschillende maatschappelijke groepen waaruit ze bestaat, zou de graad van kracht vertegenwoordigen die het reserveloze proletariaat binnen de beweging zelf uitoefent.
Bewegingen en communisten
We leven in de imperialistische metropolen van een postindustriële samenleving. De maatschappelijke ritmes zijn zo sterk versneld en versnipperd dat het werkelijk moeilijk is geworden om een collectieve dimensie te herkennen.
Als communisten moeten we in staat zijn het ‘heden’ te overstijgen en te doorbreken, en binnen de chaotische en tegenstrijdige dimensie van bewegingen en betogingen de collectieve dimensie te vatten die erin tot uitdrukking komt.
In de metropolen worden we overspoeld door handelswaren, die in een razend tempo worden geproduceerd dankzij de organisatie van internationale waardeketens (waarin de ongelijke ruil met het mondiale Zuiden domineert), binnen een anarchistische markt die een ‘kunstmatige’ schaarste en een steeds massalere sociale polarisatie voortbrengt.
Het gaat om polarisatie, niet om absolute armoede.
In de metropolen eten we (ongezond voedsel), kleden we ons, gaan we naar school (in verloederde onderwijsinstellingen), werken we (waarbij we proberen te overleven tussen werk en werkloosheid), enzovoort. We worden geconfronteerd met wat Marx relatieve armoede noemde.
De handelswaren omringen ons en dringen ons leven binnen. Onze maatschappelijke ritmes worden bepaald door het tweeluik flexibiliteit en sociale bestaansonzekerheid.
Tegelijkertijd zijn we getuige van een crisis van de westerse ‘droom’, met haar mythe van voortdurende vooruitgang die met grote kracht aan de nieuwe generaties wordt opgedrongen. De oude undergroundslogan van de punkbeweging, ‘no future’, is vandaag uitgegroeid tot een collectieve perceptie bij een groot deel van de allerjongsten en jongeren.
Het reserveloze proletariaat dat in de volkswijken van de verschillende metropolen leeft, vertoont vaak vergelijkbare kenmerken. Daarbij wordt de samenhang tussen klasse, gender en ‘ras’ steeds nauwer.
Binnen de imperialistische metropolen ontwikkelen zich ware apartheidsregimes en een neokolonialisme dat verbonden is met de steeds dwingender logica van de imperialistische oorlogseconomie. Die brengt nieuwe dynamieken voort die leiden tot de fascisering van de staat.
Het is duidelijk dat in deze context ook de betogingen en protestbewegingen zelf van vorm veranderen.
Er is veel gesproken over ‘feodaal kapitalisme’, waarbij oorzaak en gevolg vaak met elkaar worden verward. Maar men heeft niet willen zien hoe deze dynamiek ook de vormen van het conflict verandert.
Vandaag zien we plunderingen van winkels en opslagplaatsen, naar het voorbeeld van de aanvallen op bakkerijen in pre-industriële samenlevingen en de vormen van stedelijk protest in Europese steden tijdens de zeventiende en achttiende eeuw.
Met één fundamenteel verschil!
In pre-industriële samenlevingen werden opslagplaatsen aangevallen om goederen buit te maken. Vandaag worden handelswaren geplunderd en vernield, en niets anders…
Het gaat om handelswaren die een belediging vormen voor het menselijke bestaan, wanneer een luxetas bijvoorbeeld evenveel kost als drie maanden loon van een arbeider.
Het zijn voorwerpen die niet langer verborgen zitten in de paleizen van prinsen, maar symbolen zijn geworden van de honderden winkels die het straatbeeld van de imperialistische metropolen bepalen.
Soms worden deze handelswaren dan ook gewoon buitgemaakt om ze weer kwijt te raken, om deze pornografie die ons dagelijks overspoelt af te wijzen.
De kloof tussen de luxueuze levensstijl van influencers die jongeren dagelijks op TikTok voorbij zien komen en hun eigen materiële werkelijkheid is zo groot geworden dat de zeepbel uiteindelijk uiteenspat.
Men beseft dan dat ons een leugen is verkocht.
De koning is naakt.
De vervlechting van de arbeidswereld en de wereld buiten de arbeid maakt duidelijk dat het nieuwe in de grote imperialistische metropolen – en dat stellen we zowel in Milaan als in Barcelona en Parijs vast – niet de gewelddadigheid van de betogingen is (op dat specifieke vlak ligt de werkelijke vernieuwing in de militarisering van het politieapparaat), maar wel de vorm die plunderingen tijdens rellen aannemen.

Stakingen, met inbegrip van de algemene staking, krijgen in deze context een andere betekenis.
Dat betekent niet dat de staking nutteloos is. Ze blijft een instrument van strijd en organisatie. Maar we moeten afstappen van de mythe van de algemene staking.
De louter syndicale grammatica slaagt er niet in de klasse opnieuw samen te stellen, noch om zelfs maar de voorhoede binnen het conflict te vertegenwoordigen.
Strijden voor de veralgemening van de beweging door middel van stakingen is een noodzakelijke stap. We moeten echter goed voor ogen houden hoe de klassensamenstelling er vandaag binnen de imperialistische metropool uitziet. Wie daarmee geen rekening houdt, projecteert valse verwachtingen op de beweging.
We moeten evenwel goed begrijpen dat niet alle protestvormen ontstaan vanuit de ideeën van een bepaalde ‘groep’. Ze zijn de uitdrukking van de sociale dynamiek en de tegenstellingen van de samenleving zelf.
Het gaat om vulkanische en spontane uitbarstingen die zich op specifieke momenten en in specifieke vormen kristalliseren, maar waarvoor geen ‘laboratoria’ bestaan waarin ze worden gecreëerd.
De regering en haar verschillende instellingen proberen ‘schuldigen en politieke opdrachtgevers’ aan te wijzen: van extreemlinks tot LFI en zelfs de ‘moslimorganisaties’ in Frankrijk.
Dat alles is niets anders dan propaganda, een politiek van terreur en criminalisering die erop gericht is iedereen het zwijgen op te leggen die zich niet aan het dominante discours conformeert.
Er zijn geen leiders en geen mandaten; deze betogingen zijn massaal omdat ze spontaan en chaotisch zijn.
De repressie kan weliswaar kranten en websites sluiten en kameraden en militanten in de gevangenis gooien, maar ze doet de tegenstellingen die aan de oppervlakte zijn gekomen niet verdwijnen.
Daar waar het Globale Zuiden niet alleen de imperialistische hegemonie in crisis brengt, maar zich ook concreet manifesteert binnen de periferieën van de imperialistische metropolen zelf…
Het einde van het ‘einde van de geschiedenis’
Vandaag bevinden we ons niet midden in een revolutie, maar beleven we wel een heropleving van de klassenstrijd en het verzet binnen de imperialistische metropool zelf.
Maar deze betogingen, het optreden van jongeren tijdens de protesten en de crisis van de imperialistische hegemonie zijn nu al tekenen van het mogelijke einde van het ‘einde van de geschiedenis’.
Met andere woorden: ze wijzen op de mogelijkheid om het socialisme en de volksmacht opnieuw centraal te stellen binnen de imperialistische metropool zelf. Dat betekent een breuk met de imperialistische staat en met het kapitalisme zelf.
De duizenden mensen die de straat op trekken, denken ongetwijfeld niet aan het socialisme. Maar ze weten heel goed wie de ‘privileges’ binnen de imperialistische metropool verdedigt.
Als communisten moeten we in staat zijn de maatschappelijke en politieke verandering die we meemaken te vatten.
We moeten de marxistisch-leninistische ideologie opnieuw centraal stellen als algebra van het verzet en in staat zijn de ‘bewegingsoorlog’ te integreren in de ‘stellingenoorlog’, zoals Antonio Gramsci het zou formuleren.
Dat betekent dat we twee benaderingen moeten verwerpen die we zowel binnen communistische organisaties als onder kameraden in de beweging aantreffen.
– Zij die de revolutie altijd vlak om de hoek zien, zonder ooit rekening te houden met de krachtsverhoudingen.
In de bewegingsoorlog, zoals Gramsci eraan herinnerde, is de vijand zwak en kan een snelle aanval de kooi doorbreken.
Het lijdt geen twijfel dat we in de imperialistische metropolen een fase van algemene crisis doormaken en dat de reacties van de imperialistische politiek en staat vaak krampachtig zijn en interne verdeeldheid binnen de bourgeoisie aan het licht brengen.
Maar ervan uitgaan dat de imperialistische metropool ‘kwetsbaar’ en ‘eenvoudig’ is, vormt een tragische vergissing.
Het zijn niet de ingegooide winkelruiten, noch de min of meer spectaculaire confrontaties met de politie die de revolutie bepalen…
Wat doorslaggevend is, is het vermogen van de volksmassa’s om de macht uit te oefenen en hun autonomie tegenover de imperialistische staat te bewaren.
– Zij die de revolutie nooit zien of haar in een ‘bijbelse’ toekomst situeren.
Zij misbruiken Gramsci’s ‘stellingenoorlog’ om conformisme, reformisme en in sommige gevallen regelrecht chauvinisme te rechtvaardigen. Hun redenering luidt dan: ‘De arbeiders denken er zo over… en daar moeten we ons dus naar schikken…’
Dat is de slechtst denkbare vorm van opportunisme.
De revolutie is geen dag X, maar het vermogen om binnen een reëel proces kracht, ervaring enzovoort op te bouwen, een proces waarin iedere kameraad en de organisatie als geheel betrokken zijn.
Het betekent dat we de staat niet beschouwen als een neutrale entiteit, maar als de uitdrukking van de macht die door de verschillende met elkaar strijdende klassen wordt uitgeoefend.
Het betekent dat we in staat zijn dagelijks de strijd aan te gaan tegen de imperialistische ideologie.
De organisatorische dimensie zelf en de bewegingen moeten vanuit een marxistisch-leninistische invalshoek worden benaderd:
De rol van de communisten en de organisatie bestaat er niet in bewegingen te creëren, maar veeleer om ze te leiden en hun een duidelijke ideologische en politieke oriëntatie te geven.
Deze aspecten staan niet los van elkaar. Ze onderhouden een voortdurende wisselwerking, maar het is verkeerd ze met elkaar te willen vereenzelvigen.
Communisten beleven de spontaniteit, niet het spontanéisme.
Spontaniteit is de positieve beginvoorwaarde voor groei: ieder individu begint min of meer te doen wat anderen al doen. Vervolgens begint hij na te denken over hoe hij kan verbeteren wat hij al doet en wat hij beter zou kunnen aanpakken.
Daarna overstijgt hij de spontaniteit en begint hij steeds bewuster te handelen: door te proberen de omstandigheden van de strijd te voorzien, plannen uit te werken, gunstigere voorwaarden te scheppen, allianties te smeden, de meest geschikte middelen te vinden enzovoort.
Het spontanéisme daarentegen is de theorie die stelt dat men in dat primitieve stadium moet blijven steken: doen wat men gewend is te doen, wat men toevallig doet, het gedrag van mensen die niet willen nadenken, die hun verstand niet willen gebruiken in de strijd, maar uitsluitend willen handelen…
We moeten ervoor strijden dat de beweging zich veralgemeent, dat ze verbinding weet te leggen met andere strijdende metropolen en dat ze haar kracht laat doorwerken in de krachtsverhoudingen tussen de klassen.
We weten niet hoelang de mobilisatie zal duren, noch welke vormen ze zal aannemen. Maar één ding staat vast: om deze brand te blussen, zullen de dienaren van het privilege alle mogelijke middelen inzetten…
Bron: Supernova – marxistisch-leninistisch tijdschrift , november 2026


































