Neoliberalisme en de opengrenzenpolitiek

De onderstaande tekst is afkomstig uit het Duitse, socialistische mediakanaal ‘Die Rote Fahne’ maar is inhoudelijk in grote lijnen gelijklopend voor de rest van West-Europa. Een wereldwijde markt, een wereldwijd migrerende werknemer, een wereldwijde normconsument, wereldwijde dictatuur in plaats van een socialistische republiek en welvaartsstaat – dat is het programma van het imperialisme!

Bron: KÖHLER, Christian, Neoliberalismus und offene Grenzen. In: Die Rote Fahne, 21/01/2019,

Geraadpleegd en vertaald op 05/12/2019.


*****************

Neoliberalisme en de opengrenzenpolitiek

Het neoliberalisme en diens macht om te beschikken storten de maatschappij in een positiviteitscrisis. Er wordt een overmaat aan positiviteit opgewekt, een overmaat aan hetzelfde, en dit door de internalisering van de dwang in de zelfuitbuitingsmaatschappij, geschraagd door de prestatiedruk van een maatschappij die solidariteit terugdringt.

De maatschappij wordt arm aan negativiteit, aan tegenspraak, aan het andere op zich. “Hoger, sneller, verder” betekent niets anders dan de massificatie van hetzelfde. Zo is een grens iets negatiefs. Ze sluit iets af. Ze beëindigt hetzelfde en laat het andere beginnen. Ze past niet in de tijdsgeest.

Het hoofdopzet van het kapitalisme is de vermeerdering en de concentratie van kapitaal. Het neoliberalisme komt als ontwikkelingsfase van het kapitaal overeen met de verhouding van de immateriële productie. Zij heeft amper nog nood aan de staat om disciplinaire ruimten in stand te houden. Als economische doctrine vormt het neoliberalisme de economisering en daarmee ook de depolitisering van alle delen van de samenleving.

Ook in het neoliberalisme ontstaat er politiek. Deze vorm van politiek richt zich echter vooral tegen de autonomie van de staat. Diens politieke structuren komen overeen met de concentratiegraad van het kapitaal. Bovennationale concentratieverhoudingen vinden hun spiegelbeeld in supranationale instituten. Ze zijn zoveel mogelijk ontdaan van politiek, losgemaakt van de maatschappij en dienen het kapitaal.

Nationaalstaten boycotten hun eigen soevereine en ruimtelijk begrensde aard volgens de dynamiek van een bovennationale tot geglobaliseerde markteconomie. De denationalisatie van de wereld in het voordeel van supranationale instituten loopt over in de politiek en mobiliseert geld- en industriekapitaal buiten de grenzen van de natie. De meest immobiele vorm van kapitaal was en is nog steeds het menselijke kapitaal.

De migratiepolitiek van Angela Merkel komt tegemoet aan de interesse van het kapitaal in de verdere afbraak van de staat door economisering, denationalisatie van alles wat nog politiek is en de mobilisering van het menselijke kapitaal. Zij dient bovendien de politieke doeleinden van de heersende klasse in de huidige klassenstrijd.

Concreet: Een staat bestaat uit een staatsvolk, staatsmacht en staatsgrenzen. De Duitse natiestaat loopt kennelijk op alle gebieden schade op ten gevolge van de massamigratie. De soevereine natiestaat als “sociaalstaat” kan in een wereld vol materiële ongelijkheid slechts bestaan op basis van beperkingen in de mobiliteit van mensen. De financiële gevolgen van migratie verhogen de druk op de openbare huishouding. Ze zijn hefbomen in het neoliberale concept van de systematische vermijding en verkwisting van de belastinginkomsten, om de soevereine staat door privatisering en sociale afbraak aan te vallen. Het gemobiliseerde menselijke kapitaal functioneert als stressfactor op de arbeids- en huizenmarkt ten gunste van het kapitaal. Politiek worden conflicten tussen mensen van verschillende culturen en sociale positie gebruikt als kanalisatie van weerstand.

De cultuurstrijd wordt daardoor opgedreven, wat de nationale cultuur beschadigt, die de grondlaag vormt van gemeenschappelijke identiteit en zodoende solidariteit. Het migratiepact is de normalisering en de gereguleerde uitbreiding van migratie om tot de mobilisering te komen van menselijke kapitaal met een hoger rendementsniveau. De leidende rol van Duitsland in een studiegroep over migratie sinds 2007 en de gezaghebbende invloed van het Internationale Werkgeversverbond en het Wereld Economisch Forum binnen dit verband op de “welkomstcultuur” en het migratiepact zijn tekenend.

Wie leuzen als “Refugees welcome” en “No border, no nation” scandeert, werkt als reactionaire kracht in het voordeel van het kapitaal. Hij of zij valt daardoor in het rechtse politieke spectrum, dat aan de verlenging en de uitbreiding van kapitalistische verhoudingen meewerkt.