Antwoord in afwachting voor de belangrijkste eisen van het Corsicaanse nationalisme

Sinds 2010 heeft het Corsicaanse nationalisme een belangrijke opkomst gekend bij de verkiezingen en heeft het een hegemoniale positie ingenomen in de huidige politieke arena van het eiland. De woorden van François Mitterrand tijdens de jaren 80 van de 20ste eeuw behoren al lang tot het verleden: “Ik begin me zorgen te maken als de Corsicaanse nationalisten 15% van de stemmen halen…”. In werkelijkheid vertoonden de Corsicaanse nationalisten in die periode weinig kracht, ondanks het feit dat de gewapende strijd van FLNC op zijn hoogtepunt was. Bij de Corsicaanse verkiezingen van 2017 behaalde de nationalistische coalitie Pè a Corsica 56% van de stemmen, een verpletterende overwinning die hen de controle van de Corsicaanse Assemblée opleverde. Mitterrand zou zich ongetwijfeld heel wat zorgen hebben gemaakt over de huidige situatie, als hij deze had meegemaakt.

Anderzijds heeft de verkiezingsoverwinning zich tot dusverre niet vertaald in politieke concessies van de Franse regering. De Corsicaanse eisen zijn aan dovemansoren gericht en stuiten op een muur van Frans jakobinisme. De Franse president Macron, die Corsica in 2018 bezocht, werd uit de eerste hand geconfronteerd met de belangrijkste eisen van de autochtone Corsicaanse nationalistische autoriteiten, maar hij hield voet bij stuk vanuit jakobijns perspectief: “Als de specificiteit die de Corsicanen eisen vijandigheid tegenover de Republiek betekent, dan kan ik dat alleen maar afwijzen”. Macron heeft niet eens een symbolisch teken gegeven; zijn verschijning in een zaal in Bastia zonder Corsicaanse vlaggen samen met de Fransen was veelzeggend genoeg.

Historisch gezien, en op dit moment, komen de belangrijkste eisen van de Corsicaanse nationalisten aan Parijs neer op het volgende:

1) Verhoogd zelfbestuur. Een statuut van autonomie, vergelijkbaar met dat van de Catalanen tegenwoordig. Op dit moment hebben zij hun historische eis inzake het recht op zelfbeschikking op grond van een politiek pragmatisme terzijde geschoven. Zij streven naar een Corsicaanse Assemblée met wetgevende bevoegdheden die vergelijkbaar zijn met die van de Franse koloniale parlementen in de overzeese gebieden. Deze pragmatische houding is grotendeels gunstig geweest voor het Corsicaanse nationalisme, aangezien zij de volledige controle over de Corsicaanse Assemblée in handen hebben.

2) Een officiële Corsicaanse taal, met dezelfde juridische status als het Frans. In de afgelopen jaren is er enige vooruitgang geboekt op taalgebied, maar niets komt in de buurt van een officiële status. Bijvoorbeeld tweetalige verkeerssignalisatie, of het opnemen van het Corsicaans als vak in het onderwijs (het Frans blijft de voertaal), … . In het algemeen blijft de sociolinguïstische status van het Corsicaans gezond in vergelijking met het Bretoens, Occitaans of Catalaans, maar de laatste jaren is er toch duidelijk sprake van een achteruitgang. Ondanks het ontbreken van gegevens, aangezien Frankrijk geen enquêtes over “regionale” talen houdt, blijkt uit schattingen dat 40% van de Corsicanen Corsicaans spreekt.

3) Amnestie voor FLNC-gevangenen (die zich momenteel in Franse gevangenissen bevinden) of op zijn minst hun overplaatsing naar Corsicaanse gevangenissen.

4) Een residentiële status: Een derde van alle Corsicaanse woningen behoort toe aan Franse toeristen. Veel koopkrachtige Fransen hebben een tweede huis op Corsica en er wonen veel gepensioneerden. De status van ingezetene zou de massale toeristische druk tegengaan ten gunste van de autochtonen, aangezien het massatoerisme de prijzen voor de Corsicanen al te zeer opdrijft. Bescherming van het milieu is ook een historische eis.

De vierjarige regeringsperiode heeft de Corsicaanse nationalisten geen windeieren gelegd in Parijs, en de bovenstaande eisen blijven van kracht. Dit jaar worden er weer verkiezingen gehouden op Corsica, maar de coalitie Pè a Corsica (Femu a Corsica en Corsica Libera) heeft hun kiezers weinig resultaten te bieden op het gebied van zelfbestuur. Zou een nieuwe overwinning van de Corsicaanse nationalisten Parijs tot onderhandelingen dwingen? Hoeveel is de Franse regering bereid op te geven tegenover de Corsicaanse eisen?

Volgens de Catalaan Ivan Serrano, hoogleraar politieke wetenschappen en deskundige op het gebied van Corsicaanse aangelegenheden aan de Universitat Oberta de Catalunya, is er weinig kans dat Parijs ooit aan deze historische eisen tegemoet zal komen. Hij heeft tegenover Naziogintza verklaard dat de kans dat een Franse regering ooit een Corsicaanse Assemblée met wetgevende bevoegdheden accepteert, erg klein is. Die Assemblée heeft nu wel bestuurlijke en uitvoerende bevoegdheden, maar geen wetgevende.

Serrano blijft ook pessimistisch over het mede-officiële karakter van de Corsicaanse taal. “Frankrijk heeft altijd voorrang gegeven aan de rede van de staat boven democratische en culturele territoriale rechten. En Corsica is geen uitzondering. Frankrijk is altijd zeer effectief geweest in het opleggen van zijn Franse nationale project, dus ze zal die strategie niet veranderen”, merkt hij op. Er is dan ook weinig speelruimte voor een officiële status. In het onderwijs kan het Corsicaans wat meer aanwezig zijn en een status krijgen die vergelijkbaar is met die in Noord-Baskenland, maar een kloof scheidt die mogelijkheid van de officiële status.

Overeenkomsten over gevangenen en de status van ingezetenen zijn wellicht gemakkelijker te bereiken, voor zover zij niet rechtstreeks botsen met het Franse nationale project. Milieubescherming, bepaalde regelingen voor massatoerisme, verbetering van de levensstandaard van de inheemse bevolking, … liggen niet op ramkoers met de Franse nationale soevereiniteit.

Vasthouden aan de politieke meerderheid die men nu heeft, is de belangrijkste uitdaging waarvoor het Corsicaanse nationalisme zich bij de komende verkiezingen gesteld ziet. Het zal proberen een beeld te schetsen van efficiënt bestuur, maar het heeft weinig in te brengen op culturele en nationale eisen, gezien de starre houding die Parijs aanneemt. Zal er na de verkiezingen iets in beweging komen?

Bron: s.n., Korsikar abertzaletasunaren eskaera nagusiak, zain. Van: Naziogintza, 05/02/2020, https://www.naziogintza.eus/nazio-bidelagunak/korsikar-abertzaletasunaren-eskaera-nagusiak-zain/. Geraadpleegd en vertaald op 09/02/2020.