Luidt COVID-19 het einde in van het Westerse systeem?

De natuurkundige en wetenschapsfilosoof Jean Bricmont wees er op sociale media al fijntjes op: het Coronavirus toont de doeltreffendheid van het Chinese systeem en de onbenulligheid van de EU aan, het laat grenzen sluiten of hun belang opnieuw gelden, het trekt de geliberaliseerde handel in twijfel en laat beter dan welke algemene staking ook de aandelenkoersen in elkaar zakken. Volgens Ewald Engelen en Marianne Thieme laat de Covid-19 pandemie zien dat de kosten van de globalisering groter worden dan de baten. In hun opiniestuk in De Morgen van 13 maart jl. leggen ze een verband tussen uitbraken van coronavirussen (verschillende mutaties) en de industriële landbouw, en dan vooral de intensieve veeteelt, die vervlochten is in mondiale handelsstromen. In hun opiniestuk beweren ze dat “deze crisis het nakende einde markeert van het mondiale economische systeem zoals dat sinds het einde van de jaren zeventig is ontstaan. Globalisering is niet het verhaal van toegenomen handel tussen landen. Het is het verhaal van multinationale ondernemingen die verantwoordelijk zijn voor ruim 80 procent van de mondiale handelsstromen die op hun beurt vooral bestaan uit het leveren van grondstoffen en halffabricaten door toeleveranciers aan eindproducenten.”

We kunnen deze analyses beamen. Een geheel van economische deregulering, fiscale ontwijking (of ontduiking), race to the bottom inzake productie- en arbeidskosten,… overgoten met een saus van zorgvuldig in stand gehouden belastingparadijzen, door het Westen gecontroleerde handelsroutes en gps-volgsystemen,… leidde er onder andere toe dat productie in aanzienlijke mate naar Azië verschoof met China in een hoofdrol. De Covid-19 crisis is ruimer dan de medische kant, ruimer dan de sterfaantallen: de werkende klasse kan haar economische taak van produceren niet meer ten volle uitvoeren, multinationals vallen zonder grondstoffen of halffabricaten, de beurzen krijgen klappen,… Kortom, de economische groei die nochtans noodzakelijk is voor de levensvatbaarheid van dit financieel systeem, dreigt stil te vallen.

De burgerlijke politieke elites in het Westen kunnen ondertussen weinig meer doen dan symptoombestrijding en het beschermen van zichzelf. De eerste school die aankondigde de deuren volledig te sluiten was een Brusselse eliteschool waar prins Gabriël en de kinderen van welstellende expats uit de NAVO en –EU instellingen schoollopen. Om verspreiding tegen te gaan worden quarantaines uitgebouwd, wordt het sociale leven stil gelegd (maar arbeid gaat zoveel mogelijk door, alsof het virus discrimineert in besmetting op basis van vrije tijd of arbeid), elites kunnen als kinderoppas thuisblijven zonder al te grote financiële aderlating terwijl zij die handenarbeid uitvoeren vaak moeten doorwerken buitenshuis en kinderen naar noodopvang sturen. Het individualisme leidde in combinatie met paniekreacties tot hamsteren en wijd verspreidde openbare agressie. Op de achtergrond van dit alles gaat geruisloos een massale militaire opbouw in Europa door, waaraan 30000 Amerikaanse militairen met zwaar materieel deelnemen. Alles kadert andermaal in agressie jegens de Russische sterkhouder van Euraziatische eenheid.

Sinds haar ontstaan heeft de EU zich ingespannen om nationale staten als economische actoren uit te schakelen door het één maken van economische markten als centrale doelstelling te nemen. Vandaag zien we dat een groeiend aantal Europese staten hun grenzen sluit voor personenverkeer. De EU, pleitbezorger van het liberaal-kapitalistisch open grenzen beleid, is een machteloos en nutteloos instrument in uitgerekend een domein waar Europese éénmaking had moeten spelen. Net als milieuverontreiniging stopt ook een virus niet aan een nationale grens. Tegenover dit verdeelde en verzwakte Europa waar elke gemeenschapszin en gemeenschapsvorming opgeofferd wordt aan individualisme, staat een Chinese overheid die door middel van planning en regulering een crisis het hoofd kan bieden. De piek van Chinese besmettingen is voorbij, het land stuurt –net als oa Cuba, nog zo’n vermaledijde communistische staat- medische teams ter ondersteuning naar Europa. Het algemeen belang boven het individueel belang boekt resultaten. Nog een lockdown-feestje, iemand?

Zelfs een thuismatch op economisch terrein kan de EU in deze crisis niet winnen. Het zware tekort aan mondmaskers, ook al in aanzienlijke mate geproduceerd in China, raakt niet aangevuld omdat Duitsland als handelsknooppunt alle binnenkomende mondmaskers voor eigen nationale reserve aanhoudt en niet laat doorvoeren naar onder andere ons land en Italië. Europese solidariteit blijkt binnen een Westers kapitalistisch bestel niets meer dan een fata morgana. Het marktfalen blijkt ook in de USA waar bijvoorbeeld in de staat New York gedetineerden werden opgevorderd om tegen extreem lage verloning (lees: uitbuiting) desinfecterende handgel te produceren. De vrije markt kan het tekort niet aanvullen.

De Covid-19 crisis toont de grenzen van de globalisering en het valt ernstig te betwijfelen of multinationals en de bankwereld in de verdere toekomst nog een stijgend aantal van dergelijke crisissen wil aanvaarden als een acceptabele verliespost. Private bedrijven (oa de top van Brussels Airlines kondigde dit reeds aan) zullen aankloppen bij de overheid voor financiële hulp. Want laat ons hier niet aan twijfelen, dit zal ons miljarden euro’s kosten. U mag beste lezer, tweemaal raden waar de burgerlijke politici het benodigde geld zullen halen.